• کاربران حاضر: 0
  • بازدید امروز: 509
  • بازدید دیروز: 710
  • بازدید هفته: 3369
  • تاریخ به‌روزشدن سایت: دسامبر 17, 2014

آشنایی با رشته های کارشناسی ارشد – مجموعه علوم پزشکی

موسسه سنجش و دانش مشهد

اپیدمیولوژی

مقدمه:

 شما در كتاب هاي مختلف با تعاريف متعددي از  اپيدميولوژي مواجه مي‌شويد كه شايد با نگاهي دقيق‌تر به كلمات كليدي آنها بتوان تصويري جامع از اين علم  را استنباط كرد. گرچه تمامي اين تعاريف در اصول مشترك هستند اما با مراجعه به هركدام مي‌توان از منظري متفاوت با اصول و اهداف اين علم آشنا شد. آنچه مورد موافقت همگان است اين است كهاپيدميولوژي، پايه علم بهداشت عمومي است، و ريشه آن از كلمه يوناني اپي(Epi) به معناي بر يا روي، دموس(Demos) به معناي مردم و لوژي(Logy) يعني مطالعه، برگرفته شده است. با توجه به تاريخ ارائه تعاريف مختلف اپيدميولوژي قادر خواهيم بود تا حدودي به سير تكوين و تكامل آنچه كه امروزه به عنوان علم اپيدميولوژي در جهان مطرح است  نيز
پي ببريم.

در علم پزشكياپيدميولوژي توزيع و ديناميسم بيماري ها را در جامعه انساني مطالعه مي كند و ازبهترين و ضروري ترين ابزار تحقيق در پژوهش هاي پزشكي بشمار مي آيد نظر به ارتباطتنگاتنگ اين علم با تحقيقات پزشكي الزاما محل اجراي اين برنامه آموزشي در دانشگاهها و موسسات آموزش عالي پزشكي قرار مي گيرد ، استفاده از روش هاي اپيدميولوژي بعدجديدي به مطالعات پزشكي مي دهد و در شناخت پديده هاي پزشكي و بهداشتي بصيرتي عميقرا براي محقق پديد مي آورد.

برنامه كارشناسي ارشد اين دوره با چنين ديدگاهيتهيه شده و به تصويب شوراي عالي برنامه ريزي رسيده است.

مشخصات كلي اين دورهبشرح زير است:

دوره كارشناسي ارشد اپيدميولوژي به دورهاي اطلاق مي شود كه تحصيلات دانشگاهي بالاتر از سطح كارشناسي را در برمي گيرد.. هدف آن تربيت نيروي انساني متخصص و كارآمد است كه توانايي تجزيه و تحليل وكاربرد مسايل اپيدميولوژيك را داشته باشد.

نکته: طول دورهكارشناسي ارشد اپيدميولوژي 2 سال است،نظام آموزشي آن واحدي است ، كليه دروس در4نيمسال تحصيلي ارائه مي شود . مدت تدريس هر واحد نظري 17 ساعت و عملي و 34 ساعت وكارآموزي 51 ساعت د ر طول يك نيمسال تحصيلي است.

نقشاپيدميولوژي در علوم پزشكي تعيين كننده و كارساز است و از اهميت ويژه اي برخوردار ميباشد . اساسا اپيدميولوژي جز لاينفك تحقيقات پزشكي است و بدون استفاده ا زآن هيچيكاز تحقيقات پزشكي كه به جان انسانها ارتباط دارد نمي تواند مطمئن و اعتماد پذيرباشد.

زمینه های اشتغال:

فارغ التحصيلان دوره كارشناسي ارشد اپيدميولوژي در ارتباط با نياز كشورتوانايي هاي زير را دارا خواهند بود:
دانشجوياني كه اين دوره آموزشي را طي مي كنند مي توانند در صورت داشتن شرايط لازم ، در موسسات آموزش عالي به امر تدريس و تحقيق پرداخته و همچنين ضمن كمك به امر برنامه ريزي در موسسات و مراكز درماني و بهداشتي يا تحقيقاتي انجام وظيفه نمايند.
تحليل مسائل اپيدميولوژيك در موسسات دولتي و خصوصي به منظور برنامه ريزي هاي اقتصادي ، اجتماعي ، فرهنگي و بهداشتي از جمله کارهایی می باشد که یک فارغ التحصیل اپیدمیولوژیک می تواند انجام دهد.

بهداشت حرفه ای

 مقدمه:

 دانش‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ تلاش‌ می‌کند تا با حذف‌ کردن‌ عوامل‌ خطرزای فیزیکی، شیمیایی، روانی و بیولوژیکی یا کاهش‌ تأثیرات‌ این‌ عوامل‌ از آسیب‌رسی‌ به‌ کارکنان‌ جلوگیری‌ نماید. برای‌ رسیدن‌ به‌ این‌ هدف‌ علم‌ بهداشت‌ دارای‌ سه‌ مرحله‌ مهم‌ و اساسی‌ است‌ که‌ این‌ مراحل‌ عبارتند از:

شناسایی‌، ارزیابی‌ و کنترل‌ عوامل‌ خطرزا، یعنی‌ متخصص‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ در مرحله‌ اول‌ خطر را شناسایی‌ کرده‌ و پس‌ از شناسایی‌ کامل‌، مقدار خطر را سنجش‌ می‌کند و در مرحله‌ آخر به‌ کنترل‌ عوامل‌ خطرزا می‌پردازد. گفتنی‌ است‌ که‌ مرحله‌ شناسایی‌ خطر در مقطع‌ کاردانی‌، ارزیابی‌ در مقطع‌ کارشناسی‌ و کنترل‌ در مقطع‌ کارشناسی‌ ارشد بهداشت‌ حرفه‌ای‌ آموزش‌ داده‌ می‌شود.برای‌ مثال‌ یک‌ کاردان‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ در کارخانه‌ ریسندگی‌ و بافندگی‌ باید کانون‌های‌ خطر اعم‌ از منابع‌ ایجاد صدای‌ بیش‌ از حد مجاز، نوع‌ مواد شیمیایی‌ خطرناک‌ مورد استفاده‌، نحوه‌ نگهداری‌ مواد خطرناک‌ و طریقه‌ مصرف‌ آنها را شناسایی‌ کند. سپس‌ یک‌ کارشناس‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ باید تراکم‌ مقدار آلودگی‌ را در یک‌ متر مکعب‌ هوا تعیین‌ نماید و مشخص‌ کند که‌ مقدار آلودگی‌ بالاتر یا پائین‌تر از حد استاندارد است‌ که‌ در این‌ مرحله‌ کارشناس‌ با استفاده‌ از روش‌های‌ آنالیز پیچیده‌ و وسیعی‌ مانند آنالیز رنگ‌سنجی‌، آنالیز دستگاهی‌، گاز فورماتوگرافی‌، اکسپکفوتومتری‌ و روش‌های‌ دیگر ماده‌ شیمیایی‌ مورد نظر را سنجش‌ و مقدار آن‌ را تعیین‌ می‌کند. کارشناس‌ ارشد بهداشت‌ حرفه‌ای‌ نیز پس‌ از این‌ که‌ عوامل‌ خطرزا شناسایی‌ و ارزیابی‌ شد باید روش‌ یا روش‌هایی‌ را پیشنهاد کند که‌ عوامل‌ زیان‌آور حذف‌ گردد یا کاهش‌ یابد و به‌ اندازه‌ استاندارد برسد. فارغ‌التحصیل‌ دکترا نیز به‌ تدریس‌ و تحقیق‌ در زمینه‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ می‌پردازد.
در رشته‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ عوامل‌ زیان‌آور مختلفی‌ اعم‌ از شیمیایی‌، فیزیکی‌، بیولوژیکی‌ و روانی‌ وجود دارد. از همین‌ رو دانشجوی‌ این‌ رشته‌ باید در دروس‌ پایه‌ مثل‌ ریاضی‌، فیزیک‌، شیمی‌ و زیست‌شناسی‌ توانمند باشد؛ یعنی‌ برای‌ موفقیت‌ در بهداشت‌ حرفه‌ای‌ باید هم‌ در ریاضی‌ و فیزیک‌ و هم‌ در علوم‌ تجربی‌ پایه‌ای‌ قوی‌ داشت‌. دانشجوی‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ باید از نظر جسمی‌ نیز سالم‌ باشد تا بتواند در محیط‌های‌ صنعتی‌ فعالیت‌ کند.

زمینه های اشتغال:

 وزارتخانه‌های‌ کار، صنایع‌ و معادن‌، جهاد کشاورزی‌، نیرو، بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشکی‌ از مراکز اصلی‌ جذب‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ هستند. همچنین‌ سازمان‌ها، شرکت‌ها و کارخانه‌های‌ بزرگی‌ مثل‌ شرکت‌ نفت‌، ذوب‌آهن‌، هواپیمایی‌ کشوری‌، ایران‌ خودرو و پلی‌اکریل‌ دارای‌ واحد بهداشت‌ حرفه‌ای‌ بسیار قوی‌ هستند که‌ در هریک‌ از این‌ واحدها چند کارشناس‌ ارشد، کارشناس‌ و کاردان‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ فعالیت‌ می‌کنند. تا جایی‌ که‌ در حال‌ حاضر بیش‌ از 50 درصد از دانشجویان‌ کارشناسی‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ نیز به‌ طور پاره‌وقت‌ در کارخانجات‌ و سازمان‌های‌ مختلف‌ به‌ عنوان‌ مشاوره‌ بهداشتی‌ فعالیت‌ می‌نمایند.

پرستاری

 مقدمه:

 پرستاري به معناي مراقبت كردن از بيمار است، که تا حدودي درست مي‌باشد. البته مراقبت تنها شامل تزريق يا پانسمان نمي‌شود بلكه با گذشت زمان و با پيشرفت علم و تكنولوژي ، مراقبت پرستاران نيز علمي‌تر و پيچيده‌تر شده است .پرستاري در حال حاضر يك رشته علمي است و متخصص اين رشته بايد علوم بسياري را فرا بگيرد و كاربرد آنها را در ارتباط با مريض بياموزد.

 از سوي ديگر بايد توجه داشت كه وظيفه يك پرستار تنها مراقبت از بيمار در بيمارستان نيست بلكه يك پرستار با مراقبت از افراد در تمام مراحل زندگي آنها از پيشگيري از بيماري‌ها گرفته تا مراقبت در هنگام بيماري و توانبخشي پس از بيماري سروكار دارد. زيرا بسياري از بيماري‌ها ريشه در عادتهاي غلط و شيوه نادرست زندگي دارد.

پرستار يك عضو مهم در تيم مراقبت بهداشتي است و داراي نقشهاي گسترده اي از جمله نقش مراقبتي، حمايتي، درماني، هماهنگي ، مشورتي ، مديريتي و تحقيقاتي مي‌باشد. به اين معنا كه پرستار وظيفه مراقبت و حمايت از بيمار، وظيفه هماهنگي بين بيمار و پزشك و بيمار و خانواده بيمار (انتقال دهنده خواستها و نيازهاي بيمار يا مددجو) ، مسئوليت مديريت بخش (اولويت‌بندي براي رسيدگي به بيماران و تصميم‌گيري به موقع در مورد بيماران اورژانسي) ، وظيفه آموزش به بيمار در جهت تطابق با مشكلات و ناراحتي‌هاي پيش‌آمده و وظيفه تحقيق درباره روشهاي مراقبتي كه اعمال كرده است و تحقيق بر روي نحوه كاهش تعداد روزهاي بستري يك بيمار را بر عهده دارد.

 پرستاري يعني كمك به فرد سالم يا بيمار در درمانگاه يا بيمارستان براي انجام آن دسته از فعاليت‌هايي كه سبب حفظ و ارتقاي سلامت مي‌گردد به نحوي كه اگر فرد توانايي، اراده يا آگاهي لازم را داشت، مي‌توانست آن فعاليت‌ها را بدون كمك انجام دهد.

در همين راستا پرستار وظايف خود را در قالب نقش درماني ، مراقبتي ، حمايتي ، هماهنگي ،‌حفاظتي و آموزشي انجام مي‌دهد. بدون شك پرستار نقش اصلي را در مراقبت و پيگيري درمان بيمار بازی می کند.

زمینه های اشتغال:

 در بسياري از كشورها اولين خط ارتباط جامعه با سيستم پزشكي، پرستار است. چرا كه تعداد پرستاران نسبت به ديگر افراد تيم پزشكي بيشتر است، در دسترس قرار دارند و اطلاعات بهداشتي – درماني آنها جامع مي‌باشد.

 در كشور ایران نيز با اين كه پرستاران جايگاه واقعي خود را نيافته‌اند و در چند سال اخير نيز با تعداد قابل توجهي فارغ‌التحصيل رشته پرستاري از دانشگاه آزاد و دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي – درماني روبرو هستيم اما هنوز مراكز بهداشتي – درماني به پرستاراني متخصص، مجرب و توانمند نيازمندند و در واقع بازار كار براي فارغ‌التحصيل خوب اين رشته وجود دارد.

 پرستاران علاوه بر كار در بيمارستان‌ها و مراكز بهداشتي – درماني مي‌توانند در صنعت براي مراقبت از سلامت و بهداشت كاركنان صنايع مختلف، در سازمان تربيت بدني و مراكز ورزشي به عنوان يكي از اعضاي اصلي تيم مراقبت پزشكي و در آموزش و پرورش فعاليت نمايند.
«فرصت‌هاي شغلي يك پرستار بسيار وسيع و گسترده است و حتي يك پرستار مي‌تواند بطور مستقل فعاليت نمايد. يعني مي‌تواند با تاسيس مركز بهداشت خصوصي به ارزيابي وضعيت سلامت افراد جامعه بپردازد يا مهدكودك داير نمايد»

گرايشهاي كارشناسي ارشد

الف) داخلي جراحي ب) اطفال ج) مديريت د) بهداشت ه) روان پرستاري ن)پرستاري ويژه و) اپيدميولوژي ز) آناتومي ح) فيزيولوژي
ط) بافت شناسي

 دوره كارشناسي ارشد پرستاري

فارغ‌التحصيلان كارشناسي ارشد در سطح بالاي تخصصي، امور آموزش، مديريت خدمات پرستاري و ارائه خدمات باليني، در دانشكده‌هاي پرستاري و مراكز مختلف بهداشتي درماني خدمت مي‌كنند. اين فارغ‌التحصيلان بايد قادر باشند امور مهم و مشكلات آموزش خدمات پرستاري و به طور كلي ، بهداشت و درمان جامعه را مشخص و با تصميم‌گيري و ايجاد تغيير براي اصلاح وضع موجود و ايجاد تغييرات مطلوب برنامه‌ريزي و آن را اجرا نمايند.


ژنتیک انسانی

 مقدمه:

علم ژنتيك اسمي جذاب و رشته اي كاربردي و از همه مهمتر رشته اي نوپاكه در بسياري از بخش هاي مهم زندگي تاثير گذار است . كارشناسي ارشدژنتيك انساني به دوره اي اطلاق مي شود كه تحصيلات بالاتر از كارشناسي را در برميگيرد و اولين مقطع تحصيلي پس از كارشناسي مي باشد.

هدف از ايجاد آن تربيت افرادلايق ، متعهد و كاردان مي باشد كه بتوانند برمباني علم ژنتيك انساني و متون علميموجود احاطه يافته در اثر آشنايي با روشهاي پيشرفته تحقيق در علوم و بدست آوردنكارآيي و لياقت و مهارت علمي و عملي لازم را به گونه اي كسب كنند كه بخوبي بتوانندبه تعليم در اين رشته پرداخته و از مقالات علمي و تحقيقات علوم ژنتيك انساني و علوموابسته در جهت پيشبرد مرزهاي دانش و كمك به ايجاد روح علمي در جامعه استفادهنمايند.

باتوجه به گسترش روز افزون دامنه علم ژنتيك وپژوهشهاي فزاينده اي كه در بيست ساله اخير انجام شده است و همچنين گشايش دانشگاههاو دانشكده هاي متعدد علوم پزشكي در كشور ، نياز روز افزون به مدرسين ژنتيك در مملكتاحساس مي شود.

با توجه به اينكه دارندگان درجه تخصص و دكتري در ژنتيك پزشكي دركشور 4-3 نفر بيشتر نمي باشند بنابر اين اولا فارغ التحصيلان اين دوره مي توانند درموسسات اموزش عالي شهرستانها به امر تدريس بپردازند و ثانيا با داير نمودن دورهدكتراي ژنتيك پزشكي در آينده ، فارغ التحصيلان قادر خواهند بود تحصيلات خود را بااخذ درجه دكتري ادامه دهند.

زمینه های اشتغال:

دانشجوياني كه اين دوره آموزشي را طي مي كنند مي توانند در صورتداشتن شرايط لازم در موسسات آموزش عالي به امر تدريس و تحقيق پرداخته و همچنين ضمنكمك به امر برنامه ريزي در موسسات و مراكز درماني و بهداشتي يا مراكز تحقيقاتيانجام وظيفه نمايند.

علوم تشریح آناتومی

   مقدمه:

رشته كارشناسي ارشدناپيوسته علوم تشريحي Anatomical Sciences (M.S)، به دوره‌اي اطلاق مي‌شود كه تحصيلات بالاتر از كارشناسي را در بر مي‌گيرد و اولين مقطع پس از كارشناسي مي‌باشد. اين رشته از مهمترين رشته هاي علوم پايه است كه به مطالعه ساختمان بدن انسان مي‌پردازد و داراي سه زير مجموعه مي‌باشد:

كالبد شناسي (Macroscopic Anatomy)

بافت شناسي (Microscopic Anatomy)

جنين شناسي (Developmental Anatomy)

در دوره كارشناسي ارشد رشته علوم تشريحي افرادي تربيت مي‌شوند كه توانايي تدريس و تحقيق در زمينه‌هاي فوق را در سطح ملي و بين‌المللي داشته باشند.

رشته علوم تشريحي قديمي ترين شاخه علوم پايه پزشكي است بطوريكه ساير شاخه‌هاي علوم پايه پزشكي از آن به تدريج نشأت گرفته است و در دو ده اخير با ظهور علم آموزش پزشكي اين رشته دچار تحول چشمگيري شده است. بطوريكه ازيك ظرف شاخه كالبد شناسي اين رشته بنابر اصول آموزش پزشكي (Medical Education) از صورت تشريحي محض خارج و بصورت كاربردي و باليني و عملي (Functional) تغيير يافته است و از طرف ديگر دروس بيولوژي سلولي و تكنيك‌هايي از قبيل الكترون ميكروسكوپي، كشت سلولي، مورفومتري و هيستوشيمي به اين علم اضافه شد و پهنه اين علم را گسترش داده است.

فارغ‌التحصيلان رشته علوم تشريحي براساس نظام ارزشهاي اسلامي حاكم بر جامعه، بايستي از راه پژوهش‌هاي بنيادي، كاربردي كيفي و تقويت مطالعات نظري با رويكردي جامع و ايجاد تفكر آموزش مداوم و تعامل با ساير شاخه‌هاي دانش در تحقق اين رويكرد بكوشند.

دانشجويان و دانش آموختگان با تأكيد بر عدالت اجتماعي تلاش در جهت ايجاد انگيزه در دانشجويان علوم پزشكي براي ارتقاء سطح سلامت جامعه خدمات مطلوبي را ارائه مي‌نمايند.

فارغ‌التحصيلان كارشناسي ارشد علوم تشريحي با بهره‌گيري از آموزش فعال و خلاقيت‌ها، باعث پيشرفت در زمينه آموزش و همچنين با انجام پژوهش‌هاي بنيادي و نيز تركيب پژوهش‌هاي پايه و باليني باعث تبديل بخش علوم تشريحي خود به يكي از بهترين و شاخص‌ترين بخش‌هاي دانشگاه در سطح ملي و بين‌المللي خواهند شد.

اهداف كلي (Aims):

اهداف كلي برنامه كارشناسي ارشد علوم تشريحي عبارت است از:

تربيت فراگيراني كه با بهره گيري از متون علمي موجود بتوانند بر مباني علوم تشريحي احاطه يابند.

- با روشها و فنون تدريس و تحقيق در رشته علوم تشريحي آشنا شوند.

- توانايي درك ويژگيهاي ساختماني بدن انسان از نظر ماكروسكوپي، ميكروسكوپي و تكامل را پيدا كنند.

- توانايي استفاده از روشهاي ميكروآناتومي در تدريس و تحقيق را پيدا نمايند.

نقش دانش آموختگان (Role Definition)

دانش آموختگان مقطع كارشناسي ارشد رشته علوم تشريحي در دو حيطه آموزشي و پژوهشي نقش دارند.

وظايف حرفه‌اي دانش آموختگان (Task Analysis)

وظايف فارغ‌التحصيلان كارشناسي ارشد علوم تشريحي بر پايه نقش آموزشي ايشان عبارت است از:

- تدريس دروس عملي كالبدشناسي، بافت‌شناسي و جنين شناسي.

- فيكس كردن جسد و نگهداري از اجساد و اعضاء فيكس شده.

- تشريح جسد و شناخت وارياسيون‌هاي طبيعي كالبد انسان.

- تهيه لامهاي ميكروسكوپي (بافت شناسي – جنين شناسي).

وظايف فارغ التحصيلان كارشناسي ارشد رشته علوم تشريحي بر پايه نقش پژوهشي ايشان عبارتست از:

- مشاركت در طراحي و اجراي طرحهاي تحقيقاتي در حوزه علوم تشريحي.

شرايط و نحوه پذيرش دانشجو:

داوطلبين ورود به دوره كارشناسي ارشد رشته علوم تشريحي بايستي علاوه بر دارا بودن شرايط عمومي گزينش دوره كارشناسي ارشد مصوب شورايعالي برنامه ريزي بايد حداقل داراي دانشنامه كارشناسي (ليسانس) در يكي از رشته‌هاي آناتومي، زيست‌شناسي (كليه گرايشها)، فيزيوتراپي، كاردرماني، شنوايي ناشي، پرستاري، مامايي، علوم آزمايشگاهي، گفتار درماني، راديولوژي، بافت شناسي و جنين شناسي باشند.

فیزیولوژی

   مقدمه:

فیزیولوژی یکی از مهمترین شاخه‌های بیولوژی است که به مطالعه اعمال حیاتی موجود زنده، اندام‌ها، بافت‌ها، سلول‌ها و عناصر سلول می‌پردازد. برای درک عمیق اعمال حیاتی، سعی می‌گردد که خواص و روابط بین این اعمال و تغییراتشان در محیط های مختلف و یا در شرایط گوناگون موجود زنده مورد بررسی قرار گیرد. فیزیولوژی، تکامل و توسعه این اعمال در یک گونه و در یک موجود زنده و همچنین تغییرات و تطابق آنها با شرایط محیطی متغیر را مورد مطالعه قرار می‌دهد. كارشناسی ارشد فیزیولوژی (ناپیوسته )به دوره اطلاق
می شود كه تحصیلات بالاتر از كارشناس را در بر می گیردو اولین مقطع تحصیلی پس از كارشناسی می باشد.

هدف از ایجاد آن تربیت افرادی لایق متعهد و كاردان می باشد كه بتوانند برمبانی علم فیزیولوژی و متون علمی موجود احاطه یافته در اثر آشنایی با روشهای پیشرفته تحقیق در علوم و بدست آوردن كارایی و لیاقت و مهارت علمی و عملی لازم را به گونه ای كسب كنند كه به خوبی بتوانند به تعلیم در این رشته پرداخته و از مقالات علمی و تحقیقات علوم فیزیولوژی و علوم وابسته در جهت پیشبرد مرزهای دانش و كمك به ایجاد روح علمی در جامعه استفاده نمایند.

 زمینه های اشتغال:

دانشجویانی كه این دوره آموزشی را طی می كند می توانند در صورت داشتنشرایط لازم در موسسات آموزش عالی به امر تدریس و تحقیق پرداخته و همچنین ضمن كمك بهامر برنامه ریزی در موسسات و مراكز درمانی و بهداشتی یا مراكز تحقیقاتی انجام وظیفه نمایند.

قارچ شناسی

 مقدمه:

كارشناسي ارشد ناپيوسته قارچ شناسي پزشكي يكي از شاخه‌هاي علوم پزشكي بوده و اولين مقطع تحصيلي پس از كارشناسي مي‌باشد كه سرانجام به اعطاء مدرك كارشناسي ارشد قارچ شناسي پزشكي منتهي مي‌گردد. در طي اين دوره دانشجويان مي‌آموزند كه قارچها از نظر پزشكي چه اهميتي دارند، عفونتهاي ناشي از آنها كدامند، تشخيص، درمان و نحوه پيشگيري از آنها چگونه مي‌باشد. دانش آموختگان اين مقطع با كسب مهارت‌هاي علمي و عملي رشته، علاوه بر آموزش آن، در انجام پروژه‌هاي تحقيقاتي مربوطه شركت كرده، بيماريهاي قارچي را تشخيص داده و به پيشبرد مرزهاي دانش، ايجاد روح علمي و نيز ارتقاء سطح سلامت جامعه كمك مي‌نمايند.

هدف اصلي برنامه، آموزش و تربيت نيروي كارشناسان ارشد ماهر و متعهد قارچ شناسي پزشكي است كه بتواند خدمات آموزشي، پژوهشي، تشخيص آزمايشگاهي را به جامعه ارائه نمايد. بنابراين افراد در طي اين دوره مي‌آموزند كه چگونه:

1- يك برنامه آموزش نظري و عملي قارچ‌شناسي را براي مقاطع مختلف اجرا نمايند.

2- طرحهاي پژوهشي بنيادي و كاربردي در زمينه‌هاي شناخته و ناشناخته قارچ‌شناسي را اجرا نمايند.

3- بيماريهاي قارچي و عوامل اتيولوژيك آنها را تشخيص دهند.

4- دانش آموختگان اين مقطع نقش مربي آموزشي، پژوهشي و خدمات تشخيصي آزمايشگاهي بيماريهاي قارچي را عهده دار خواهند بود.

زمینه های اشتغال:

 دانشجویانی که این دوره آموزش را طی می کنند می توانند در صورت داشتن شرایط لازم در موسسات آموزش عالی به امر تدریس و تحقیق پرداخته و همچنین ضمن کمک به امر برنامه ریزی در موسسات و مراکز درمانی و بهداشتی یا مراکز تحقیقاتی انجام وظیفه نمایند.


هماتولوژی

 مقدمه:

خون يك ماده حياتي است اگرچه اهميتي ويژه دارد اما نتوانسته در حيات موجودات جاي آب را به خود اختصاص دهد آب اصلي ترين ماده اي است كه بخش عمده اي از خون را تشكيل مي دهد اما بحث ما درباره رشته اي است كه به مسائل بسيار مهم و جزئي مي پردازد .از آنجا كه در تشخيص بيماريهاي خون بررسي هاي آزمايشگاهي نقش مهمی دارد و در درمان اين قبيل بيماريها، نياز به انواع فرآورده هاي خوني مي باشد ، همچنين با توجه به پيشرفت هاي وسيعي كه در زمينه خون شناسي صورت گرفته و به منظور تامين نيروي انساني لازم در رشته خون شناسي آزمايشگاهي و بانك خون و انجام خدمات آزمايشگاهي بيماري های خوني ، دوره كارشناسي ارشد خون شناسي آزمايشگاهي و بانك خون در دانشگاه هاي واجد شرايط داير مي گردد.

كارشناس ارشد خون شناسي آزمايشگاهي و بانك خون به دوره اي اطلاق مي شود كه دارندگان مدرك كارشناسي پس از طي آن و تكميل مجموعه فعاليت هاي آموزشي و پژوهشي مصوب مربوط به اخذ مدرك كارشناسي ارشد اين رشته نائل مي گردند.

هدف از ايجاد اين دوره تربيت افرادي است كه بتوانند با تكيه برمباني علم خون شناسي و بانك خون توانايي و مهارت لازم جهت انجام كارهاي آزمايشگاهي براي كمك به تشخيص بيماريهاي خوني و تهيه خون و فرآورده هاي آن و همچنين آشنايي و تسلط به بانك و دقايق پروسه انتقال خون را كسب نمايند.

  طول دوره كارشناسي ارشد (ناپيوسته ) خون شناسي آزمايشگاهي و بانك خون 2 سال مي باشد .

دانشجويان بايستي موضوع تحقيقات مربوط به پايان نامه تحصيلي خود را حداكثر تا پايان سال اول تحصيلي مشخص نمايند.
ساير مقررات و آيين نامه آموزشي دوره هاي كارشناسي ارشد ناپيوسته براي اين دوره نيز اجرا ميگردد.

 زمینه های اشتغال:

دانشجوياني كه دوره كارشناسي ارشد را با موفقيت به پايان مي رسانند درآزمايشگاه هاي مراكز درماني و بهداشتي در امور مربوط به كارهاي آزمايشگاهي بيماريهاي خوني و در سازمان هاي انتقال خون ايران در تهيه و استفاده از خون وفرآورده هاي خون سالم و انتقال خون مناسب خدمت خواهند نمود.

مددکاری اجتماعی

   مقدمه:

اگر بخواهيم اين رشته را بطور خلاصه معرفي کنيم، بايد بگوييم که هدف رشته مددکاري اين است که به افراد نيازمند به خدمات اجتماعي کمک کند تا خود را بيابند، مشکلات خويش را بشناسند و سپس راه حل آن را پيدا کنند.

 به عبارت ديگر مددکاري اجتماعي يکي از رشته هاي کاربردي است که فارغ التحصيل آن بايد بتواند وارد زندگي انسانهايي شود که به هر دليل اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و خانوادگي دچار مشکل بوده و نمي توانند مشکل خود را به تنهايي حل کنند و يا منشأ مشکل خويش را تشخيص بدهند. در اين ميان مددکار با استفاده از روشها و تکنيک هايي که آموزش ديده است به اين دسته از افراد کمک مي کند تا مشکل خويش را شناخته و آن را حل نمايند.

يک مددکار بايد داراي توانمنديهاي روحي خاصي باشد، يعني بايد روحيه اي قوي داشته باشد تا بتواند مشکلات و معضلاتي را که در زندگي انسانها مي بيند، تحمل کند پس بايد پذيرفت که افراد زودرنج و بسيار حساس و عاطفي به درد اين رشته نمي خورند. در ضمن يک مددکار نبايد در گفتگو و ارتباط برقرار کردن با ديگران دچار مشکل شود و در نهايت يک مددکار بايد خود را به خوبي بشناسد چون اگر خود را نشناسد، نمي تواند به ديگري شناخت بدهد و او را کمک بکند.

زمینه های اشتغال:

در واقع هر جايي که اداره رفاهي يا امور اجتماعي هست، مددکار اجتماعي مي تواند در آنجا حضور داشته و مسئوليتي را بر عهده بگيرد. در نتيجه فارغ التحصيلان اين رشته مشکل اشتغال ندارند. اما با وجود مزيتهاي اين رشته بايد پذيرفت که رشته مددکاري با مشکلاتي نيز گريبانگير است که در اين ميان گمنام بودن رشته مددکاري در جامعه و حتي بين جوانان و داوطلبان کنکور مشکل بسيار بزرگي است. مرکز جذب فارغ التحصیلان رشته مددکاری اجتماعی عمدتاً این مراکز می باشد: سازمان بهزیستی، کمیته امداد، بیمارستان ها و بعضی از کلینیک ها، سازمان تأمین اجتماعی ومؤسسات خیریه خصوصی.

مدارک پزشکی

 مقدمه:

كارشناسي ارشد (ناپيوسته) مدارك پزشكي به دوره‌اي اطلاق مي‌شود كه تحصيلات بالاتر از كارشناسي را در برگيرد و اولين مقطع بعد از كارشناسي است. هدف از ايجاد آن تربيت افراد لايق و متبحر مي‌باشد به طوري كه بر علم مدارك پزشكي در سطح استاندارد موجود در دنيا وقوف كامل داشته و نيز با علم مديريت آموزشي بالاخص برنامه‌ريزي آموزشي و روش تدريس آشنايي كامل داشته باشند تا بتواند به طور مفيد تدريس اين رشته را در سطح كارداني به كارشناسي به عهده گرفته و نيز مديريت اين برنامه آموزشي را در دانشگاه‌هاي مختلف عهده‌دار شده و برنامه‌ريزي آموزشي در اين رشته را انجام داده بالاخص كمبودهاي موجود اعضاي هيئت علمي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي را جبران نمايد.

فارغ‌التحصيلان اين دوره قادر خواهند بود كه مديريت گروه آموزشي مدارك پزشكي را در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي و تدريس دروس اختصاصي دوره كارداني و كارشناسي- مدارك پزشكي را به عهده بگيرند و در برنامه‌ريزي آموزشي و پژوهشي اين رشته به طور فعال شركت جويند. علاوه بر اين فارغ‌التحصيلان قادرند كه مديريت بخش مدارك پزشكي مراكز بهداشتي، درماني و آموزشي را عهده دار بوده و در ارزشيابي عملكرد بخش‌هاي مذبور شركت فعال داشته باشند.

رشته‌ای که فارغ‌التحصیلان آن به عنوان بازوهایی توانمند، ناب‌ترین اطلاعات را در اختیار سیاستگذاران و برنامه‌ریزان نظام بهداشتی ـ‌ درمانی یک کشور قرار می‌دهند.این رشته در دانشگاه‌ها و مرکز آموزش عالی کشور ما به نام رشته مدارک پزشکی در مقطع کاردانی دانشجو می‌پذیرد و فارغ‌التحصیلان آن می‌توانند به طور ناپیوسته تا مقطع دکترا نیز ادامه تحصیل دهند.رشته‌ مدارک‌ پزشکی‌ رشته‌ای‌ علمی‌ ـ اطلاعاتی‌ است‌ و قلمرو بحث‌ آن‌ اطلاعات‌ بهداشتی‌ ـ درمانی‌ می‌باشد و متخصصان‌ آن‌ نیز مدیران‌ اطلاعات‌ بهداشتی‌ ـ درمانی‌ کشور هستند؛ یعنی‌ یک‌ دانشجوی‌ مدارک‌ پزشکی‌ با مطالعه‌ دروسی‌ مانند طبقه‌بندی‌ یا کُدگذاری‌ بین‌المللی‌ بیماری‌ها، بایگانی‌ مدارک‌ پزشکی‌، کلیات‌ پزشکی‌، آشنایی‌ با اصطلاحات‌ پزشکی‌، آمار و کامپیوتر، خود را آماده‌ می‌کند تا اطلاعات‌ بهداشتی‌ ـ درمانی‌ را به خوبی‌ تجزیه‌ و تحلیل‌ کرده‌ و سپس‌ برای‌ برنامه‌ریزی‌های‌ نظام‌ بهداشتی‌ ـ درمانی‌ در اختیار مدیر یک‌ بیمارستان‌ یا مدیران‌ کلان‌ کشور قرار دهد.

آمار به ویژه‌ آمار حیاتی‌ در رشته‌ مدارک‌ پزشکی‌ از اهمیت‌ بسیاری‌ برخوردار است‌. به‌ همین‌ دلیل‌ دانشجوی‌ مدارک‌ پزشکی‌ باید در درس‌ ریاضی‌ و آمار قوی‌ بوده‌ و همچنین‌ به‌ زبان‌ انگلیسی‌ مسلط‌ باشد.در ضمن‌ دانشجو باید به‌ زیست‌شناسی‌ علاقه‌مند باشد چون‌ در نهایت‌ پرونده‌های‌ بیماران‌ را که‌ در آنها اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ نوع‌ بیماری‌ و نحوه‌ درمان‌ یا پیشرفت‌ بیماری‌ درج‌ شده‌ است‌، تجزیه‌ و تحلیل‌ می‌کند.

 زمینه های اشتغال:

 در هر بيمارستان‌ يا مركز خدماتي‌ ـ درماني،‌ بخشي‌ به‌ نام‌ بخش‌ مدارك‌ پزشكي‌ وجود دارد كه‌ داراي‌ 4 واحد آمار بيمارستاني‌، پذيرش‌، بايگاني‌ مدارك‌ پزشكي‌ و واحد كُدگذاري‌ بيماري‌ها است‌ و مسؤول‌ اين‌ بخش‌ و كاركنان‌ آن‌ بايد فارغ‌التحصيل‌ رشته‌ مدارك‌ پزشكي‌ باشند.فارغ‌التحصيلان‌ مدارك‌ پزشكي‌ فعاليت‌هاي‌ مربوط‌ به‌ واحدهاي‌ پذيرش‌، آمار، كدگذاري‌ و ذخيره‌ و بازيابي‌ پرونده‌هاي‌ پزشكي‌ بيمارستان‌ را انجام‌ مي‌دهند و نيز مديريت‌ هريك‌ از واحدهاي‌ ياد شده‌ يا مديريت‌ بخش‌ مدارك‌ پزشكي‌ بيمارستان‌ها و مراكز بهداشتي‌ ـ درماني‌ را برعهده‌ مي‌گيرند.

مامایی

 مقدمه:

كارشناسي ارشد رشته‌هاي مامايي ناپيوسته به دوره‌اي اطلاق مي‌شود كه تحصيلات بالاتر از كارشناسي را در بر گيرد و اولين مقطع تحصيلي پس از كارشناسي باشد. هدف از ايجاد آن تربيت ماماي متعهد و متخصص مي‌باشد كه بتواند بر مباني علوم و فنون علمي مامايي و بهداشت مادر و كودك موجود دست يافته و قادر به ارائه خدمات مطلوب مامايي بوده و به تعليم و تربيت افراد در اين رشته نيز بپردازند تا بدين ترتيب كمبود موجود اعضاء هيئت علمي دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و نيروي انساني متخصص مراكز بهداشتي درماني را جبران نمايد.

ضرورت واهميت اين دوره باتوجه به موارد زير روشن مي‌شود.

1) نياز روزافزون جامعه زنان اسلامي ايران به خدمات مامايي مطلوب.

2) نياز به ايجاد مراكز آموزش مامايي در مقاطع مختلف آموزشي در سطح كشور و افراد متعهد و متبحر جهت آموزش و برنامه ريزي در اين زمينه.

3) نياز به گسترش برنامه‌هاي بهداشت مادر و كودك و افرادي با مهارت و كارآيي بيشتر جهت رهبري و تجزيه و تحليل مسائل و مشكلات بهداشت خانواده پايه ريزي و تقويت دوره كارشناسي ارشد.

رشته‌های علوم پزشكی بویژه سه رشته پزشكی ، پرستاری و مامایی نیاز به علاقه و احساس مسوولیت بسیار دارد . برای مثال یك ماما بدون عشق و علاقه لازم نمی‌تواند فریادهای ناشی از درد یك زائو را تحمل كند و پاسخگوی نیازهای او باشد.

 رشته مامایی عشق و علاقه و صبر و حوصله بسیار بالا می‌خواهد چون یك خانم در حال زایمان، شرایط بسیار حساسی دارد و بسیاری از حرف ها یا حركاتش در اختیار خودش نیست و یك ماما باید در حد امكان با صبر و حوصله بسیار به او آرامش و قوت قلب بدهد و توجه داشته باشد كه مسوولیت جان دونفر یعنی مادر و جنین او را بر عهده دارد. همچنین یك ماما باید بسیار باهوش و نكته‌سنج باشد و از مقابل مسائل هرچند كوچك به سادگی نگذرد ، زیرا خیلی از مسائل یا علائم كوچكی كه در هنگام بارداری یا زایمان ظاهرمی‌شود، در صورت عدم توجه می‌تواند خطرات جانی برای نوزاد یا مادر به دنبال داشته باشد.

 همچنین دانشجوی این رشته باید تحمل خون و خونریزی، شب‌كاری و در كل كار در محیط بیمارستان را داشته باشد و به كار عملی نیز علاقه‌مند باشد چون دروس این رشته بیشتر عملی است و كمتر جنبه تئوری دارد.

در سال های اخیر دانشجویان مستعد و خوبی وارد رشته مامایی می‌شوند، اما متاسفانه بسیاری از دانشجویان شناخت دقیقی از این رشته ندارند. برای مثال نمی‌دانند كه در ترم‌های اول باید در بیمارستان‌ كارها و خدمات ابتدایی پرستاری را انجام دهند و حتی گاهی اوقات به همین دلیل سرخورده می‌شوند و انصراف می‌دهند، در حالی كه اگر با علاقه و عشق لازم وارد این رشته شوند، متوجه می‌شوند كه مامایی رشته با ارزش و پراهمیتی است كه از نظر معنوی می‌تواند انسان را به معنای واقعی كلمه راضی كند.

 دانشجوی مامایی باید از نظر جسمی و روحی سلامت كامل داشته و از روابط اجتماعی خوبی برخوردار باشد چون مشاوره و آموزش بخش مهمی از كار یك ماما است. گفتنی است كه رشته مامایی تنها از بین داوطلبان زن دانشجو می‌پذیرد.

 زمینه های اشتغال:

در مورد فرصت‌های شغلی رشته مامایی نظرات متفاوتی وجود دارد. عده‌ای معتقدند كه در حال حاضر فرصت‌های شغلی مامایی مانند بیشتر رشته‌های علوم پزشكی محدود و بسیار اندك است و از همین رو تعداد بی‌شماری از فارغ‌التحصیلان این رشته بیكار هستند یا در شغل های نامربوط با رشته تحصیلی خود فعالیت می‌كند. به همین دلیل بهتر است كه این رشته محدود شده یا حتی حذف شده و به جای آن همچون گذشته نرس ماما  تربیت گردد. (پرستارهایی كه دوره تخصصی مامایی را نیز آموزش دیده‌اند.) به هر حال از مراكزی كه یك ماما می‌تواند در آنها مشغول به كار شود، می‌توان به بیمارستان ها، زایشگاه ها، درمانگاه ها و مراكز بهداشتی اشاره كرد. همچنین ماما طبق قوانین حاضر در صورت داشتن مدرك كارشناسی می‌تواند مطب دایر كرده و در آن به ارائه خدمات بهداشتی و درمانی بپردازد.

مدیریت خدمات بهداشت و درمان

 مقدمه:

مديريت خدمات بهداشتي و درماني رشته‌اي است، چند نظامي شاخه‌اي از علوم انساني با كاربرد در حيطه‌ي علوم پزشكي، كه مدير با هدايت تشكيلات انساني و اخذ تصميمات مطلوب و استفاده موثر و كارا از منابع مادي و انساني، از طريق برنامه‌ريزي، سازماندهي، هدايت و نظارت براي دستيابي به اهداف موسسات خدمات بهداشتي و درماني براساس نظام ارزشي مورد قبول جامعه ايفاي نقش مي‌كند.

در حقيقت از طراحي ساختمان با برنامه‌ريزي براي ايجاد اداره، توسعه و احتمالاً تعطيلي يك بيمارستان نيازمند بهره‌گيري از انديشه‌ي متخصصان رشته مديريت خدمات بهداشتي ـ درماني است.

افرادي كه علاوه بر دانش مديريت در زمينه داروشناسي، مديريت اختصاصي واحدهاي مختلف بيمارستاني،‌استانداردهاي بيمارستاني، كاربرد كامپيوتر در مديريت بيمارستان، روابط درون بخشي و برون بخشي بيمارستان و….. در نظام بهداشتي و درماني و نظام بهداشتي و درماني تطبيقي،‌اطلاعات لازم را دارند. همچنين نحوه اداره امور شاخه‌ها با زيرمجموعه‌هاي مختلف نظام بهداشت و درمان را تامين مي‌كند يعني نحوه اداره‌ي شبكه‌هاي مختلف نظام بهداشت و درمان از خانه‌هاي بهداشت گرفته تا مراكز بهداشتي درماني روستايي و شهري ، بيمارستانهاي عمومي و تخصصي وابسته به مراكز بهداشتي درماني و …..، به دانش آموختگان اين رشته در سه مقطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري آموزش داده مي‌شود. فارغ‌التحصيل رشته مديريت خدمات بهداشتي ـ درماني به عنوان مدير بخش بهداشت و درمان عمدتاً با بيماران يعني با ضعيف‌ترين نيازمندترين انسانها روبرو است و از سوي ديگر با استرس و اضطراب و …. سر و كار دارد بنابراين بايد از پختگي، تحمل و شكيبايي برخوردار باشيم. همچنين لازم است كه از نظر جسمي و روحي قوي بوده و در تصميم‌گيري قاطع باشد.

زمينه‌هاي اشتغال:

امروزه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به اهميت رشته‌ي مديريت خدمات بهداشتي درماني و نياز جامعه به فارغ‌التحصيلان آن پي برده است و به همين دليل به رغم آن در تعدادي از رشته‌هاي علوم پزشكي مانند پزشكي،‌ پرستاري و مامايي با تعداد قابل توجهي فارغ‌التحصيل مازاد نياز روبرو هستيم، در كل ساختار مديريتي نظام بهداشت و درمان كشور از وزارت‌خانه‌ها گرفته تا دانشگاه‌هاي علوم پزشكي شبكه‌هاي بهداشتي و درماني و بيمارستان‌ها به فارغ‌التحصيلان اين رشته در هر سه مقطع ليسانس،‌ فوق ليسانس و دكتري نياز دارد. همچنين فارغ‌التحصيل اين رشته مي‌تواند در هلال احمر، سازمان تامين اجتماعي و سازمان بيمه خدمات درماني فعاليت نمايد.

علوم تغذیه

مقدمه:

علم تغذيه مجموعه وسيعي از اطلاعات و دانش‌ بشري است كه به ارتباط بين غذا و سلامتي موجود زنده مي‌پردازد و با عواملي مانند بيولوژي، بيوشيمي، علوم رفتاري، علوم اجتماعي و بهداشت ارتباط دارد.

به عبارت ديگر علم تغذيه يك علم چند بعدي است و به همين دليل دانشجوي اين رشته بايد اطلاعات جامع و گسترده‌اي در زمينه بيوشيمي ، بيولوژي، جامعه‌شناسي ، روانشناسي، بهداشت و شيمي مواد غذايي داشته باشد تا بتواند مهارتهاي لازم را كسب كند. مهارتهايي كه به دو بخش عمده رژيم درماني و تغذيه جامعه تقسيم مي‌شود. يعني كارشناس اين رشته هم بايد بتواند كه رژيم غذايي مناسب را براي درمان بيماري‌هاي مختلف ارائه دهد و هم توانايي شناسايي مشكلات تغذيه جامعه را داشته باشد و سپس بر اساس مشكلات موجود، برنامه‌هاي غذايي لازم را طراحي ، اجراء نظارت و ارزشيابي كند. همچنين ارتقاي ارزش غذايي مواد غذايي مانند كنسرو ، كمپوت و … كه در صنايع غذايي ايجاد مي‌شود. بر عهده كارشناس اين رشته است».

در حال حاضر اين رشته در سه مقطع کارشناسي پيوسته، کارشناسي ارشد ناپيوسته و دکتري در کشور ارائه مي شود. اين رشته داراي دو گرايش عمده تغذيه باليني و تغذيه انساني است. تغذيه انساني مشتمل بر اعضاء هيات علمي متخصص مي باشند كه كارآيي لازم را جهت آموزش علمي، عملي، حرفه اي و نيز پژوهش و نشر در زمينه علوم پايه تغذيه (بيوشيمي، تغذيه، فيزيولوزي تغذيه، …..) و علوم كاربردي تغذيه (تغذيه باليني ….) در مقاطع تحصيلي مختلف دانشگاهي را دارا باشد.

با تاکید روز افزون بر پیشگیری از بیماریها توسط بهبود عادتهای غذائی ،‌ فرصتهای شغلی برای متخصصین تغذیه نیز رو به افزایش است. با افزایش جمعیت ونیز با مسن تر شدن بافت اجتماعی ، نیاز به این متخصصین در سراهای سالمندان ، مدارس ، زندانها ،‌ سازمانهای بهداشتی و مراکز بهداشت خانواده افزایش میابد. توجه عمومی به تغذیه و تاکید بر آموزش سلامتی و بهداشت باعث نیاز به این رشته بخصوص در زمینه مدیریتی میشود. این نیاز در مراکز خدماتی قراردادی غذائی و کلینیکها و مطبهای پزشکان نیز رو به افزایش است.

زمینه های اشتغال:

تا چند سال‌ پیش‌ فارغ‌التحصیلان‌ رشته‌ تغذیه‌ حتی‌ در بیمارستان‌ها جایگاه‌ مشخص‌ و تعیین‌شده‌ای‌ نداشتند اما در چند سال‌ اخیر بخصوص‌ از زمانی‌ که‌ به‌ کارشناسان‌ تغذیه‌ اجازه‌ مطب‌ داده‌ شده‌، این‌ رشته‌ در بیمارستان‌ها هویت‌ و جایگاه‌ تازه‌ای‌ پیدا کرده‌ است‌، اما متأسفانه‌ هنوز در بین‌ پزشکان‌ نقش‌ و اهمیت‌ کارشناسان‌ این‌ علم‌ روشن‌ نشده‌ است‌. در حالی‌ که‌ باید همکاری‌ تنگاتنگی‌ بین‌ پزشکان‌ و متخصصان‌ تغذیه‌ وجود داشته‌ باشد و در واقع‌ هرجا که‌ یک‌ پزشک‌ متخصص‌ غدد، قلب‌ و عروق‌ یا کلیه‌ حضور دارد، باید در کنارش‌ یک‌ متخصص‌ تغذیه‌ باشد. چون‌ پزشک‌ فقط‌ لیست‌ غذاها یا مواد غذایی‌ که‌ بیمار نباید بخورد، تعیین‌ می‌کند اما کارشناس‌ تغذیه‌ می‌گوید که‌ یک‌ بیمار چگونه‌ و چقدر باید بخورد تا هم‌ مواد غذایی‌ مورد نیاز به‌ بدنش‌ برسد و هم‌ رژیم‌ غذایی‌ را حفظ‌ کند.

بخش تغذیه بیمارستانها، مسؤولیت فنی کارخانجات تولید مواد غذایی، همکاری در کلینیک‌های رژیم درمانی با همکاری پزشکان غدد داخلی، همکاری در تعیین رژیم برای گروههای مختلف از جمله ورزشکاران، بیماران خاص، کارگران و. . . مشغول به کار هستند.

 بطور کلی می‌توان گفت فارغ‌التحصیلان دوره کارشناسی این رشته از توانائی‌ها و مهارت‌های زیر برخوردارند:

* برنامه ریزی غذایی برای بیماران در بیمارستانها و مراکز بهداشتی.

 * شرکت در فعالیت‌های تغذیه‌ای مراکز همگانی.

 * بررسی و تحقیق و آموزش مطالب مربوط به تغذیه در واحد‌های آموزشی و تحقیقاتی.

 * انجام خدمات تغذیه‌ای برای واحدهای دست‌اندرکار تغذیة جامعه.

 * تنظیم و اجرای برنامه‌های آموزش تغذیه عمومی.

* تنظیم یک رژیم غذایی مناسب برای افراد چاق و لاغر و افراد مبتلا به بیماریهای خاص از جمله بیماریهای کلیوی، دیابتی، نقرس و. . .

سم شناسی

 مقدمه:

 سم شناسي علمي است چند جانبه كه نياز به تحقيق و مطالعه دقيق در همه ابعاد آن( پايه ، باليني ، محيط زيستي و دارويي و پزشكي قانوني ) احساس مي شود. ماموريت اصلي تربيت دانش آموختگاني است كه مي توانند درنظام هاي بهداشتي ، پژوهشي و خدماتي مربوط به سموم انجام وظيفه كنند.

با تربيت اين نيروها ، تشخيص و اندازه گيري سموم و داروها در مايعات بيولوژيك و غيربيولوژيك و امور مربوط به سم شناسي قانوني و پيشگيری از مسموميتها زير نظر متخصصين سم شناسي مقدور خواهد بود.

همچنين اميد مي رود با اجراي موفق اين برنامه آموزشي سطح علمي اين رشته ارتقا يافته و در حد استانداردهاي بين المللي باشد و كشور و جامعه را با پيشرفت هاي علمي هماهنگ نمايد.

از فارغ التحصيلان اين رشته انتظار مي رود اطلاعات كافي در جنبه هاي مختلف علم سم شناسي در سطح عمومي داشته باشند و نيازهاي جامعه را در اين ارتباط حل نمايد.

در دنياي در حال تغيير و تحول و پيشرفت ، كارشناسان ارشد سم شناسي نقش موثر و كار آمدي در پاسخ گويي به نيازهاي در حال تحول خدمات بهداشتي جامعه در همكاري با متخصصين گروه پزشگي خواهندداشت. همچنين اميد مي رود با اجراي موفق اين برنامه آموزشي سطح علمي در اين رشته ارتقا يافته و در حد استانداردهاي بين المللي باشد و كشور و جامعه را با پيشرفت هاي علمي هماهنگ نمايد. مطابق استانداردهاي بين المللي ، كارشناسان ارشد سم شناسي بايد جايگاه هاي مورد نياز در مراكز مختلف پژوهشي و خدماتي جامعه را كسب نمايند. از جمله مي توان به خدمات د رصنايع داروسازي سازمان حفاظت محيط زيست ، آتش نشاني ، شهرداري ، آزمايشگاههاي تشخيص طبي بيمارستانها ، صنايع و … نام برد. روشهاي شناسايي و تعيين مقدار غلظت داروها و سموم در خون و مايعات بيولوژيك به تحول نياز دارد. عوارض مزمن سموم شيميايي و آفت كش ها و همچنين آثار مزمن سلاح هاي شيميايي متحول گردند و از همه روشهاي رايج داخل و خارج بدني از جمله تكنيكهاي بيوشيميايي ، سلولي و مولكولي جديد بايد استفاده گردد.

لذا اميد مي رود كه اين رشته بتواند لااقل درده سال آينده جايگاه واقعي خود را از لحاظ رفع نيازها،حرفه وابسته در سطح ملي كسب نمايد.

زمینه های اشتغال:

 دانش آموختگان علم سم شناسي ،نقش پژوهشي و خدماتي در حيطه علم سم شناسي را در سطوح عمومي خواهند داشت. از جنبه پژوهشي می توانند در انجام تحقيقات بنيادي و كاربردي در سم شناسي و علوم مرتبط در مراكز تحقيقاتي و موسسات مرتبط كوشا باشند. در قسمت تحقيقات بنيادي مي توان به بررسي مكانيسم ها ي بيوشيمياي ، سلولي و مولكولي اثرات سموم با استفاده از نوآوري و برپايي متدهاي تحقيقاتي جديد اشاره نمود . در قسمت كاربردي بايد با تشخيص بموقع مشكلات مرتبط به سم شناسي در جامعه به انجام پژوهشهاي لازم براي رفع آن نياز ها اقدام نمايند.مثلا ارزيابي ريسك تماس با سموم و مشخص نمودن آثار و عوارض آنها و پيشگيري از آثار زيانبار سموم در سطح پايه و باليني از جمله پژوهشهاي كاربردي در اين رشته هستند. در قسمت خدماتي مي توانند درامور سم شناسي و تعيين غلظت خوني داروها در آزمايشگاه ها فعاليت نمايند. همچنين در مراكز سم شناسي قانوني در تشخيص و شناسايي سموم همكاري كنند. بعلاوه در سازمانها و موسسات مرتبط باعلم سم شناسي بر حسب نياز به امور سم شناسي مشغول باشند.

ویروس شناسی

   مقدمه:

رشته ويروس شناسي پزشكي شاخه اي از علوم پايه پزشكي است كه در آن دانشجويان طي دوره آموزش، ويژگي ويروس‌ها – تشخيص آزمايشگاهي بيماريهاي ويروسي – روش كنترل و پيشگيري از آنها را كسب مي‌نمايند تا توانايي انجام فعاليتهاي پژوهشي و تشخيصي و خدمات مربوطه را فرا گيرند

 باتوجه به مباني الهي و ديني در جامعه ما، ارزشهاي اخلاقي و اعتقادي اجزاء لاينفك آموزش در رشته ويروس‌شناسي پزشكي مي‌باشند. فلسفه رشته متكي بر آموزش و كسب مهارتهاي باليني بوده و در همين راستا براي حفظ حقوق بيماران صرف نظر از سن، جنس، رنگ، نژاد، فرهنگ و مذهب آنها ارزش قائل است و با عنايت به كرامت انسانها به سلامتي جسمي، روحي و اجتماعي بيمار اهميت مي‌دهد.

دانشجويان و دانش آموختگان اين رشته با تأكيد به عدالت اجتماعي و برابري انسانها، در جهت شناخت و غلبه بر دشواريهاي مبتلا به انسانها از حيث مقابله با ويروسهاي ناشناخته براساس وظايف تعيين شده خدمات مطلوبي را ارائه مي‌كنند و در كنار اساتيد در آموزش دانشجويان ايفاء نقش مي‌نمايند.

اهداف كلي رشته: :(Aims)

شامل تربيت فراگيراني است كه بتوانند:

الف – با استفاده از آموخته‌هايشان در امور آموزشي مربوط به دانشجويان همكاري نمايند.

ب – با مشاركت در انجام پروژه‌هاي تحقيقاتي در زمينه ويروس شناسي تحت نظر اساتيد انجام وظيفه نمايند.

ج – در انجام آزمايشات تشخيص بيماريهاي ويروسي در مراكز بهداشتي و درماني اقدام نمايند.

د – در امر هدايت و راهنمايي جامعه در جهت كاربرد اصول پيشگيري و كنترل بيماريهاي ويروسي ايفاي نقش نمايند.

 زمینه های اشتغال:

 دانشجویانی که این دوره آموزشی را طی می کنند می توانند در صورت داشتن شرایط لازم در موسسات آموزش عالی به امر تدریس و تحقیق پرداخته همچنین ضمن کمک به امر برنامه ریزی در موسسات و مراکز درمانی و بهداشتی یا مراکز تحقیقاتی انجام وظیفه نمایند.

بهداشت محیط

 مقدمه:

 علم بهداشت محیط به رفاه انسان، تأثیر متقابل انسان بر محیط زیست ومسایل فنی و مدیریتی مربوط با اینها برای بهبود محیط زیست انسان از نقطه نظر بهداشت می‌‌پردازد. زیر شاخه‌های بهداشت محیط شامل بهداشت آب ، تصفیه خانه‌های آب و فاضلاب، آلودگی هوا، مواد زائد جامد، بهداشت پرتو و غیره می‌‌باشد.

 بهداشت محیط علم و فن کنترل عواملی از محیط زیست که به هر نحوی از انحاء می‌‌توانند در رفاه، وسلامت جسمی، روحی و اجتماعی فرد تأثیر داشته باشد. .

 در این تعریف محیط زیست شامل “هر آنچه غیر از خود فرد” می‌شود علاوه بر آن باید به مسئله رفاه و سلامتی نیز دقت نمود که بهداشت محیط شامل هر دو می‌شود .علاوه بر اینکه عواملی که در حال حاضر تأثیر دارند یا در آینده تأثیر گذار خواهند بود نیز توسط علم بهداشت محیط بررسی و کنترل می‌‌گردند. بهداشت محیط امروزه به عنوان یکی از رشته‌های دانشگاهی تدریس می‌شود.

در این رشته چهار محور اصلی شامل موضوعات بسیار مختلف و متنوع در زمینه آب، فاضلاب، هوا و زباله می باشد. در کنار این مطالب دانشجویان رشته‌های بهداشت محیط با موضوعات دیگری مانند بهداشت پرتوها، انواع گندزدایی گندزداها، انواع روش‌های بهسازی محیط، بهداشت مواد غذایی، بهداشت حرفه‌ای، حشره شناسی، سموم ،کاربرد موتور تلمبه ، حفاری چاه ، میکروبیولوژی آب و فاضلاب ، اصول هیدرولیک ، نقشه برداری و نقشه کشی و غیره آشنا می‌‌شوند.

این رشته در مقطع کارشناسی ارشد دارای مدرک مهندسی بوده و دانشجویان در این مقطع تبحر خاصی در طراحی تصفیه خانه‌های اب و فاضلاب و نیز مدیریت مواد زائد جامد کسب می‌‌کنند. رشته بهداشت محیط تا مقطع دکترای تخصصی در دانشگاههای ایران وجود دارد و ارتباط بسیار نزدیکی با مهندسی محیط زیست دارد.

زمینه های اشتغال:

رشته‌ بهداشت‌ محیط‌ دارای‌ سه‌ جنبه‌ بیولوژی‌، شیمی‌، فیزیک‌ و ریاضی‌ است‌ و دانشجوی‌ بهداشت‌ محیط‌ در صورت‌ علاقه‌مندی‌ به‌ هر یک‌ از زمینه‌های‌ فوق‌ می‌تواند در این‌ رشته‌ موفق‌ گردد.برای‌ مثال‌ کارشناس‌ بهداشت‌ محیط‌ که‌ به‌ دروس‌ فنی‌ به‌ ویژه‌ مکانیک‌ سیالات‌ علاقه‌مند است‌، می‌تواند در زمینه‌ طراحی‌ تصفیه‌ خانه‌ها فعالیت‌ کند. کارشناس‌ علاقه‌مند به‌ بیولوژی‌ نیز می‌تواند در زمینه‌ انتقال‌ بیماری‌ها به‌ انسان‌ توسط‌ فاکتورهای‌ زیست‌ محیطی‌ مطالعه‌ و تحقیق‌ کند و فردی‌ که‌ به‌ شیمی‌ علاقه‌مند است‌ می‌تواند در زمینه‌ فرآیندهای‌ مختلف‌ اعم‌ از فرآیند تصفیه‌ آب‌ یا فاضلاب‌ فعالیت‌ نماید. درواقع‌ این‌ رشته‌ می‌تواند طیف‌ گسترده‌ای‌ از داوطلبان‌ را که‌ دارای‌ علایق‌ و توانمندی‌های‌ متفاوتی‌ هستند، جذب‌ خود کند. قابل‌ ذکر است‌ که‌ زمینه‌های‌ فوق‌ بیشتر در کارشناسی‌ و مقاطع‌ بالاتر مطرح‌ می‌شود و در مقطع‌ کاردانی‌ که‌ جنبه‌ کاربردی‌ دارد، آنچه‌ مهم‌ است‌ علاقه‌مندی‌ به‌ حفظ‌ بهداشت‌ محیط‌ و آموزش‌ این‌ مسأله‌ به‌ عموم‌ مردم‌ است.

هدف نهايي برنامه‌ريزي نيروي انساني بهداشتي داشتن تعداد كافي نيروي انساني كارآمد و باكيفيت در تمامي رشته‌هاي بهداشتي مورد نياز است كه بطور متناسب از نظر جغرافيايي، نوع، حرفه، تخصص، جنس و … در نقاط مختلف كشور توزيع گردند و تحت نظر مديريتي صحيح و كارآمد به خدمت گرفته شوند در بحث نيروي انساني, همواره مسأله عدم تعادل و توازن خودنمايي مي‌نمايد. عدم توازن نيروي انساني بهداشتي عبارت است از اختلاف بين تعداد، انواع، عملكرد، توزيع و كيفيت كاركنان بهداشتي از يك سو و نيازهاي جامعه به خدمات ايشان و توانايي جامعه و دست‌اندركاران در اشتغال، پشتيباني و حفظ و نگهداري اين نيروها. عدم تعادل در نيروي انساني بهداشتي پديده‌اي ناخوشايند و پيچيده است كه مي‌تواند از نظر تعداد، از لحاظ كيفيت و از نقطه نظر توزيع (توزيع جغرافيايي، شغلي و يا تخصصي، مؤسساتي و يا از نظر جنسي) بطور نامتعادل انجام گيرد. طبيعي است كه تربيت كادر بهداشتي به ميزاني بيش از نياز برآورد شده كشور، اتلاف هزينه عمومي است.

بهبود سطح بهداشت روز به روز به عنوان عاملي در پيشبرد توسعه اقتصادي، ارزش مي‌يابد. يكي از دلايل اين مدعا, ديدگاه موسوم به «سرمايه انساني» است كه در آن گفته مي‌شود افزايش توانايي‌هاي هر انسان خصوصاً در زمينه بهداشت و آموزش به عنوان عامل افزايش بازده عمل مي‌كند. يكي از جنبه‌هاي مهم افزايش توانايي‌هاي انسان از طريق آموزش و تربيت نيروهاي كارآمد انساني با تخصص‌ها و مهارت مورد نياز بهداشتي است. اين امر تحقق نمي‌يابد مگر با برنامه‌ريزي جامعي كه در آن جنبه‌هاي مختلف كمي، كيفي و مديريت استفاده از نيروهاي مذكور لحاظ شده باشد. بطور كلي رشته‌هاي مختلف بخش بهداشت و درمان نقش بسزايي در ارتقاي سطح بهداشت جامعه‌ايفا مي‌كند. در ايران, ساليانه دانشگاه‌ها پذيراي تعداد زيادي از جوانان, به منظور ادامه تحصيل در رشته‌هاي مختلف بهداشتي مي‌باشند. منابع زيادي از طرف دولت و خانواده‌ها صرف آموزش، ايجاد مهارت، امور رفاهي و هزينه تحصيلي اين افراد مي‌گردد. سرمايه‌اي هنگفت براي ساخت و ساز فضاهاي فيزيكي، آزمايشگاهي، كارگاهي، ايجاد فضاهاي خوابگاهي، ورزشي و نظاير آن به مصرف مي‌رسد. اين جوانان كه حسب مورد از نخبگان جامعه مي‌باشند, طي دوران تحصيلات دانشگاهي مدت زماني بين 3 تا 7 سال از بهترين سال‌هاي مفيد عمر خود را در محيط دانشگاه و به تحصيل علم سپري مي‌نمايند.

متأسفانه در دهه اخير شاهد وجود گروهي از دانش‌آموختگان رشته‌هاي مختلف هستيم كه بدون توجه به نيازها و پتانسيل‌هاي موجود جامعه براي جذب، وارد بازار كار شده‌اند كه بلاتكليف مي‌باشند. نرخ بي‌كاري در جامعه به 14 درصد مي‌رسد كه در ميان آنها, بي‌كاران دانش‌آموخته دانشگاه‌ها يعني قشري كه جامعه براي بهره‌وري بيشتر، برايشان هزينه‌هاي قابل ملاحظه‌اي نموده است, نرخي نزديك به بيست درصد را به خود اختصاص داده‌اند. اين نرخ رشد, علائم هشدار دهنده‌اي را نشان مي‌دهد كه به راحتي نمي‌توان از كنار آن گذشت. چنين حالتي در رشته‌هاي بهداشتي و درماني كه در آنها بكارگيري و وجود نيروهاي متخصص از اهميت ويژه‌اي برخوردار است نيز وجود دارد. بديهي است كه گسترش ابعاد آن باعث سرخوردگي و عدم امنيت شغلي اين دانش‌آموختگان شده است و منجر به هدر رفتن سرمايه‌هاي مادي و معنوي كشور مي‌گردد. مهاجرت قشر تحصيل‌كرده جامعه و تهي شدن جامعه از وجود نخبگان, موضوعي است كه عوامل مذكور را تشديد مي‌كند.

در مورد فرصت های شغلی رشته بهداشت محیط اگر جامعه و حکومت به بهداشت و سلامتی اهمیت دهد ، فرصت های شغلی این رشته بسیار زیاد خواهد بود اما متاسفانه در کشور ما توانمندی های متخصصان بهداشت محیط ناشناخته مانده و از همین رو فرصت های شغلی
فارغ التحصیلان این رشته به طور کاذب کم شده بود .

برای مثال در کشورهای پیشرفته در هر بیمارستانی یک تیم از کارشناسان بهداشت محیط فعالیت می کند اما در برخی از بیمارستان های کشور ما حتی یک متخصص بهداشت محیط نداریم .

اما با ارائه برنامه های دولت نهم و رویکرد مناسب این دولت نسبت به بهداشت باید در انتظار آینده ای با فرصت های شغلی بهتر نسبت به قبل باشیم .

یک فارغ التحصیل توانمند بهداشت محیط می تواند در وزارت بهداشت – درمان و آموزش پزشکی و در شهرداری ها ، سازمان آب و فاضلاب، شرکت های خصوصی طراحی تصفیه خانه آب و فاضلاب و سازمان حفظ محیط زیست فرصت های شغلی مناسبی داشته باشد.

بیوشیمی بالینی

 مقدمه:

 بيوشيمي يعني مطالعه موجود زنده از نگاه شيمي. ابتدا به انواع مولکولهاي تشکيل دهنده بدن اعم از ماکرومولکول و ميکرومولکول ها مي پردازد و بعد به واکنش ها و تبديلات اين مولکولها به هم مانند متابوليسم بدن مي پردازد. در بيوشيمي باليني بيشتر تاکيد روي بيماريهاي است که بواسطه انجام نگرفتن صحيح واکنش ها بوجود مي آيند. از بيماريهاي معمولي مثل ديابت ، چربی خون ، تا بيماريهايي مثل يرقان و انواعي از سرطان ها.

يکي از کاربرد هاي بيوشيمي باليني تشخيص آزمايشگاهي بيماريها از روي کم و زياد شدن بعضي از مولکولها در مايعات بدن مثل خون می باشد.

آموزش بهداشت

مقدمه:

جهت پيشبرد برنامه هاي بهداشتي، وجود دوره‌هاي آموزش بهداشت ازجمله  ضرورياتی است كه بتوان به اهداف بهداشت كه سلامتي جامعه است، رسيد.

هدف از دوره كارشناسي ارشد آموزش بهداشت تربيت افرادي است كه ‌بتوانند با كسب مهارتهاي لازم به اجراي برنامه هاي آموزش بهداشت و بالا بردن سطح اطلاعات بهداشتي جامعه بپردازند.

طول دوره كارشناسي ارشد آموزش بهداشت 2 سال است و نظام آموزشي آن مطابق آئين نامه آموزشي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي مصوب شورايعالي برنامه ريزي مي‌باشد. دروس بصورت نظري و نظري عملي خواهد بود و بعلاوه دانشجويان ملزم به گذرانيدن يك واحد پروژه و كارورزي خواهند بود.

كساني كه دوره كارشناسي ارشد آموزش بهداشت را به پايان مي‌رساند داراي توانائي‌هاي زير مي‌باشند:

*درصورت داشتن صلاحيت لازم مي‌توانند به امر تدريس دروس آموزش بهداشت در سطوح مختلف اشتغال ورزند.

*ارائه و انجام طرحهاي تحقيقاتي در زمينه‌هاي آموزش بهداشت

*بررسي و شناخت عادات، آداب و رفتار مردم در ارتباط با مسائل بهداشتي.

*ارائه طرح، اجرا و ارزشيابي برنامه هاي آموزش بهداشت.

*ارائه طرح در جهت تهيه وسائل كمك آموزشي از قبيل اسلايد، پوستر و… در زمينه‌هاي آموزش بهداشت.

آموزش بهداشت و محتواي آن در حقيقت با تمام رشته هاي بهداشتي ارتباط دارد بدون آموزش بهداشت مشاركت مردم كه گيرندگان اصلی خدمات بهداشتي و درمان هستند ميسر نخواهد شد. همچنين موفقيت برنامه‌هاي بهداشتي، شاخص‌هاي تغيير آگاهي رفتار و عملكرد مردم سنجيده مي‌شود واين تغيير و دگرگوني بدون پرداختن به آموزش بهداشت و درك اهميت سرنوشت ساز آن ميسر نخواهد شد.

اقتصاد بهداشت

 مقدمه:

 گستردگي پيچيدگي و هزينه بري خدمات و سازمان‌هاي بهداشتي و درماني از يكسو و تخصصي شدن علوم مختلف از سوي ديگر منجر به ايجاد رشته اقتصاد بهداشت در كشورهاي پيشرفته است. تخصيص و صرف اعتبارات مالي به صورت معقول و اقتصادي تر همراه با افزايش كارآيي و اثربخشي خدمات بهداشتي و درماني در جامعه لزوم تربيت نيروي انساني متخصص در زمينه اقتصاد بهداشت و درمان را براي نظام بهداشت و درمان كشور بارز مي‌سازد.

 دوره كارشناسي ارشد اقتصاد بهداشت به گونه‌اي طراحي شده است كه دانش آموختگان آن بتوانند با توجه به شرايط و موقعيتهاي موجود كشور در زمينه هاي گوناگون، مسئوليت هاي طراحي مدل هاي اقتصاد بهداشت و ارزيابي‌هاي جامع پروژه‌هاي بهداشتي را برعهده بگيرند. زير بناي تئوريك اين دوره نه تنها باعث ارتقاي سطح دانش اقتصاد بهداشت در كشور خواهد شد، بلكه پشتوانه مناسبي است در جهت تدوين و بررسي الگوهاي اقتصاد بهداشت متناسب و بهبود نظام برنامه ريزي كشور در اين زمينه. انجام مشاوره و پذيرش مسئوليت در زمينه هاي سياستگزاري، طراحي استراتژي و مديريت توسعه نظام بهداشت – درمان و همچنين انجام مطالعات تطبيقي و شناخت فنون نوين در پيشبرد سطح اقتصاد بهداشت در ايران، از جمله مهمترين قابليتهاي فارغ التحصيلان اين دوره به شمار مي‌آيد. هدف اصلي دوره به طور خلاصه، گسترش دانش (اقتصاد بهداشت) و تربيت متخصصان و پژوهشگراني است كه ضمن شناخت بنيادهاي نظري علم اقتصاد و مسايل بهداشت و درمان، مهارت لازم را براي فعاليت گوناگون آموزشي، پژوهش و خدماتي در زمينه بهداشت و درمان كسب نموده باشند. آنچه مسلم است موضوع نياز اساسي به خبرگان اقتصاد بهداشت در راه دستيابي به يك «نظام ملي» بهداشت و درمان مي‌باشد كه در كنار ساير تخصصهاي لازم در اين زمينه بايد به تهيه و ارزيابي يك الگوي «پايدار» (به مفهوم فراگير آن) تلاش ورزند.
طول دوره كارشناسي ارشد اقتصاد بهداشت دو سال است. به طور كلي دوره را مي‌توان به سه مرحله به هم پيوسته تقسيم كرد در مرحله نخست دانشجويان دروس مشترك را به صورت اجباري مي‌گذرانند و در مرحله دوم در گرايش‌هاي مورد علاقه خود به تحصيلات خويش ادامه مي‌دهند. در مرحله پاياني، موضوع انتخاب و انجام پروژه تحقيقاتي به عنوان پايان نامه دوره كارشناسي ارشد دنبال خواهد شد. هدف اصلي در اين مرحله، انجام يك كار اصلي، جديد و تخصصي مي‌باشد كه متناسب با تمايل دانشجو و نيازهاي بخش اقتصاد بهداشت كشور بوده و هم چنين هم راستا با دانش و مهارتهاي فني – نظري فرا گرفته طي دوره باشد.

دوره كارشناسي ارشد اقتصادي بهداشت به صورت تمام وقت بوده و نظام آموزشي آن مطابق با آيين نامه و مصوبات شوراي عالي

 برنامه ريزي آموزش عالي مي‌باشد.

از آنجا كه دامنه اقتصاد بهداشت از چارچوبهاي صرفاً «تئوريك» تا زمينه‌هاي به شدت «كاربردي» را در بر مي‌گيرد و باتوجه به اولويتهاي خاص اين رشته در شرايط كنوني كشور، گرايشهاي سه گانه زير طراحي گرديده است:

- سياستگزاري و برنامه ريزي بهداشت و درمان

- توسعه بهداشت و درمان

- اقتصادسنجي بهداشت و درمان

داوطلبان ورود به دوره كارشناسي ارشد اقتصاد بهداشت، بايد ضمن دارا بودن شرايط كلي ورود به دوره‌هاي آموزش عالي كشور شرايط خاص زير را نيز احراز كنند:

دارا بودن مدرك كارشناسي در يكي از رشته هاي گروه پزشكي، اقتصاد، مديريت، حسابداري، مهندسي پزشكي و دكتراي حرفه‌اي پزشكي، دندانپزشكي، داروسازي، دامپزشكي.

زمینه های اشتغال:

فارغ التحصيلان اين رشته مي‌توانند در تمامي سطوح ساختار نظام بهداشت، درمان و آموزش پزشكي اعم از واحدهاي وزارت متبوع، سازمان هاي وابسته، دانشگاههاي علوم پزشكي كشور و بيمارستانهاي وابسته، شبكه بهداشت و درمان كشور، و حتي بخش غيردولتي خدمات بهداشتي و درماني به خدمت اشتغال ورزند. نقش اين فارغ‌التحصيلان در هركجا كه به سياست گذاري، برنامه ريزي و بهبود و توسعه امور مالي و اقتصاد نظام بهداشت، درمان و آموزش پزشكي كشور مربوط مي‌شود، بارز است. لذا فارغ‌التحصيلان اين رشته قادر خواهند بود در سطح گسترده‌اي در صرفه‌جويي‌هاي اقتصادي و اتخاذ سياست‌ها و تدابير مالي و اقتصادي واحدها و مراكز بهداشتي و درماني و همچنين در آينده نگري ها و برنامه ريزي هاي آتي اين نظام مؤثر باشند.

 جاي شك نيست كه ارائه خدمات بهداشتي و درماني نوين و پيشرفته سرمايه‌هاي كلاني را مي‌طلبد و چنانچه اين امر در قالب منطق علمي و اقتصادي و بهره گيري از دانش نوين اقتصاد بهداشت و درمان صورت نپذيرد، به اصراف و تبذير و گران تر شدن خدمات بهداشتي و درماني در جامعه منجر مي‌گردد. بهرحال، گسترش چشمگير و مراكز و شبكه بهداشت و درمان كشور طي دو ماهه اخير و تداوم اين گسترش در آينده، نياز به تربيت و بكارگيري متخصان اقتصاد و بهداشت و درمان را اجتناب ناپذير مي‌نمايد.

 انتظار مي‌رود كه فارغ التحصيلان اين رشته در مقطع كارشناسي ارشد بتوانند در برنامه‌ريزي مالي، توسعه نظام بهداشت و درمان، تخصيص اعتبارات بهداشتي و درماني، محاسبه هزينه‌ها، تحليل هزينه و فايده، تقليل هزينه هاي بهداشتي و درماني، افزايش كارآيي و اثربخشي خدمات بهداشتي و درماني كشور به نحو شايسته‌اي مؤثر باشند.

فیزیک پزشکی

 مقدمه:

 فيزيك پزشكي (Medicale Physics) فيزيك پزشكي به معني كاربرد فيزيك در حرفه پزشكي است، مانند راديوگرافي ، سونوگرافي ، بينايي‌سنجي و غيره. چون بيوفيزيك به معني فيزيك حيات است، فيزيك پزشكي درباره فيزيك حيات بشر بحث مي‌كند. مانند گردش خون ، آناتومي گوش ، آناتومي چشم و غيره. از طرفي بكارگيري اصول و قوانين اين گروههاي علمي در طرح‌ريزي و يا ساختن يك سيستم ، به ترتيب مهندسي پزشكي و بيومهندسي ناميده مي‌شود. تاسيس دوره‌هاي آموزشي مهندسي پزشكي و بيومهندسي از ضروريات يك جامعه پشرفته است. از طرف ديگر ، آموزش فيزيك و بيوفيزيك پزشكي ، مقدم بر آموزش تكنولوژي و يا مهندسي پزشكي است. به عبارت ديگر ، مي‌توان چنين بيان كرد كه فيزيك پزشكي ، ابزاري بسيار قوي و قدرتمند است كه مي‌تواند در اختيار پزشكان و مهندسان پزشكي قرار گيرد. در واقع در ساير رشته‌هاي مهندسي نيز تقريبا همين شرايط حاكم است. به‌عنوان مثال ، در فيزيك الكترونيك ساختار قطعات الكترونيكي به ‌دقت مورد بررسي قرار مي‌گيرد. حال آنكه در مهندسي الكترونيك بيشتر كاربرد اين قطعات مورد تاكيد قرار مي‌گيرد. ضرورت آشنايي با فيزيك پزشكي امروزه به ‌واسطه پيشرفت سريع تكنولوژي و افزايش روزافزون دستگاهها در بيمارستانها و كلينيكها نه تنها وجود هزاران مهندس پزشكي در جامعه ما مورد نياز است، بلكه پزشكان و پيراپزشكان بايد در زمينه نگهداري از دستگاهها نيز توانا باشند و لازمه اين امر نيز آشنايي با فيزيك پزشكي است. عواقب بي‌‌توجهي به فيزيك پزشكي بي‌توجهي به اصول فيزيكي حاكم بر كار تشخيص و درمان ، باعث تشديد بيماري ، اتلاف وقت و سرمايه ملي و بالاخره اتلاف جان بيماران خواهدشد. به ‌عنوان مثال ، مي‌توان از بي‌دقتي در اندازه‌گيري مواد راديواكتيو مصرفي در بخش پزشكي هسته‌اي ياد كرد كه گاهي باعث نمايش نادرست تصوير ارگان مورد آزمايش مي‌شود. اگر بخواهيم تمام ناهماهنگي ها و گرفتاري‌هاي حاصل از ناآگاهي از فيزيك پزشكي را بيان كنيم، شايد چندين مقاله نيز كفايت نكند. فوايد آشنايي پزشكان و پيراپزشكان با فيزيك پزشكي براي انجام صحيح كارهاي تشخيصي و درماني و جلوگيري از آسيبهاي وارده به بيماران و حفظ و حراست دستگاهها ، بايد به فيزيك مربوطه تسلط داشته‌ باشيم. بدين معني كه همه فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي پزشكي و پيراپزشكي بايد به اصول فيزيك پزشكي آشنايي كافي پيدا كنند، تا به نگهداري از دستگاهها و انجام صحيح كار با آنها توانايي داشته ‌باشند. در اين صورت نه‌ تنها احتياج ما به مهندسي پزشكي بصورت روزافزون احساس نمي‌شود، بلكه از آسيب‌ديدن دستگاهها و خريد دستگاههاي ناخواسته جلوگيري خواهد شد.

با توجه به كاربردی كه علوم در بهینه‌سازی زندگی بشر دارد، توجه اندیشمندان و نخبگان دنیا به پیشرفت و ترقی شاخه‌های مختلف علمی معطوف شده است. لذا در حال حاضر شاهد پیشرفت وسیع تكنولوژی هستیم. هر روز وسایل جدید و پیشرفته‌تری ساخته می‌شوند كه نسبت به وسایل قبلی از كارایی بیشتری برخوردار هستند. بوجود آمدن وسایل پیشرفته و استفاده از آنها نیازمند تربیت افراد متخصص در این زمینه است.

به بیان دیگر ، هر روز وسایل مختلف پیشرفته‌ای در علم پزشكی بوجود می‌آیند. مثلا چاقوی لیزری ، چاقوی پلاسمایی و … چند نمونه از این موارد فوق‌العاده زیاد هستند. اما برای استفاده بهینه از این وسایل و جلوگیری از صدمات جانبی آنها كه جان بیمارانی را كه بوسیله این ابزار مورد درمان قرار می‌گیرند، وجود متخصصین فیزیك پزشكی ، امری اجتناب ناپذیر است. بنابراین باید در این زمینه سرمایه‌گذاری بیشتری انجام شده و نسبت به تربیت چنین افرادی اقدام شود، تا ما نیز در آینده بتوانیم از این حیث به خودكفایی برسیم و شاهد هیچگونه آسیبی ناشی از استفاده نادرست این ابزارها نباشیم.

زمینه های اشتغال:

 بعضی از دانشگاه ها برای هیئت علمی هنوز هم فارغ التحصیلان كارشناسی ارشد فیزیك پزشكی را استخدام می كنند. البته گرایش به PhD بیشتر شده است.

در بخش رادیوتراپی بیمارستان هم می توانند فارغ التحصیلان كارشناسی ارشد فیزیك پزشكی در صورتی كه پایان نامه شان طوری بوده باشد كه با كارهایی كه در این بخش انجام می شود آشنا شده باشند، می توانند به عنوان فیزیسیست استخدام شوند.

در مركز تحقیقات علوم و تكنولو‍ژی در پزشكی چندین فارغ التحصیل ارشد فیزیك پزشكی در حال حاضر مشغول به كار هستند.

One Response to آشنایی با رشته های کارشناسی ارشد – مجموعه علوم پزشکی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>